۱۳۸۹ دی ۸, چهارشنبه

تحليل حساسيت در مسائل تصميم گيري با شاخصهاي چندگانه

تحليل حساسيت در مسائل تصميم گيري با شاخصهاي چندگانه: نتيجه تغيير وزن يك شاخص در نتيجه تصميم گيري


 


 


 


 

چكيده :

اغلب داده هاي يك مسئله تصميم گيري چند شاخصه (MADM) ، نا دقيق و قابل تغيير مي باشند و در نتيجه يك تحليل حساسيت بعد از حل مسئله مي تواند كمك مؤثري در اتخاذ يك تصميم صحيح باشد.

در اين مقاله روش جديدي براي تحليل حساسيت مسائل تصميم گيري چند شاخصه ارائه مي شود كه با استفاده از آن مي توان ميزان تغييرات بوجود آمده در نتايج مدل تصميم گيري را با توجه به تغيير بوجود آمده در وزن يك شاخص بدست آورد. اين تغييرات در مورد دو روش SAW و TOPSIS از روشهاي MADM بررسي شده است و روابط مربوط به آنها بدست آمده است.


 

واژگان كليدي : تصميم گيري با شاخصهاي چندگانه، تحليل حساسيت


 

  1. مقدمه


 

مسائل تصميم گيري چندشاخصه (MADM) ، مسائلي انتخاب گر مي باشندكه براي انتخاب مناسبترين گزينه از بين m گزينه موجود كه توسط n شاخص ارزيابي سنجيده مي شوند و يا رتبه بندي آنها به كار مي رود.

آنچه كه در تمامي مدلهاي تصميم گيري ذكر شده حائز اهميت مي باشد، اين است كه اغلب داده هاي ورودي براي يك مدل تصميم گيري قابل تغيير مي باشند و در نتيجه تحليل حساسيت بعد از حل مسئله مي تواند كمك مؤثري در اتخاذ يك تصميم صحيح باشد.

با توجه به اينكه وزن شاخصها با نظر تصميم گير ( DM ) بدست مي آيند ، لذا براي DM قابل توجه است كه بداندكداميك از شاخصها حساستر است و در مقابل چه مقدارتغيير در وزن يك شاخص و يا تغيير در مقدار يك گزينه در يك شاخص، ممكن است نتيجه بدست آمده از حل اوليه مدل تغيير كند. همچنين مشاهده همزمان تغييرات در نتايج بدست آمده با توجه به تغيير در يك پارامتر مسئله مانند وزن يك شاخص يا مقدار يك گزينه در يك شاخص، مي تواند DM را براي انتخاب گزينه برتر و در نتيجه اتخاذ يك تصميم بهتر وكارا ياري دهد.

تحليل حساسيت مسائل تصميم گيري چند شاخصه در مورد نتيجه تأثير تغيير وزن شاخصها در جواب مسئله و رتبه بندي گزينه ها بحث مي كند، همچنين در مباحث تحليل حساسيت ، حساسترين شاخص كه تأثير بيشتري در تغيير نتيجه بدست آمده دارد، شناخته مي شود و ميزان تغيير در هر شاخص به طوريكه رتبه بندي گزينه ها را تغيير دهد، بدست مي آيد.

تحليل حساسيت در مدلهاي تصميم گيري چند شاخصه ، يكي از مهمترين موارد بحث در MADM مي باشد و تحقيقاتي نيز دردهه هاي اخير در اين زمينه انجام شده است. اولين تحقيقات در زمينه تحليل حساسيت در Sphicas & Schneller [9] و Fishburn & Isaacs [3] و Evans [2] يافت مي شود كه عمده كار آنان تعيين حساسيت تصميم در رابطه با خطاهاي تخمين احتمالي مي باشد.

Barron & Schmidt [1] و soofi [10]يك نوع تحليل حساسيت در مورد مدلهاي چند شاخصه جمع پذير يا Additive ارائه دادند. در تحقيقات آنها ، با فرض يك مجموعه وزن براي شاخصها، مجموعه وزن جديدي بدست مي آيد كه در آن ، امتياز گزينه ها برابر شده و يا جاي گزينه برتر با گزينه اي ديگر در رتبه بندي گزينه ها تعويض مي شود.

در تحقيقات انجام شده توسط Ling Wei و Zhi-Ping Fan و Jian Ma ، ساختار مجموعه وزنها مورد بررسي قرار گرفته و در مورد شرايط مجموعه وزني كه باعث ايجاد يك رتبه بندي خاص و يا ارجحيت يك گزينه بر گزينه اي ديگر در مدلهاي تصميم گيري Addive شود، بحث مي كند. [6]

Rios Insua & French [7] با ارائه يك چار چوب در قالب الگوريتمهايي در زمينه تحليل حساسيت به بررسي تأثير تغييرات وزن شاخصها در امتياز گزينه ها در يك مدل تصميم گيري چند شاخصه مي پردازد و ميزان تغييرات لازم در وزن شاخصها به طوريكه جواب بهينه اوليه را تغيير دهد را محاسبه مي كند كه اين الگوريتمها و روشها در تحقيقات بعدي توسط Proll وsalhi و Rios Insua مورد باز نگري قرار گرفته شده است. [8]

Triantaphyllou و Sanchez نيز دو نوع تحليل حساسيت را در مورد سه روش از روشهاي MADM مورد بررسي قرار داده اند به طوريكه تحليل حساسيت نوع اول، حساسترين شاخصها را بدست آورده و ميزان تغييري كه در هر شاخص موجب تغيير رتبه بندي گزينه هاست محاسبه مي كند و تحليل حساسيت نوع دوم ميزان حساسيت عناصر ماتريس تصميم گيري را بدست مي آورد. [11]

در اين مقاله نوع جديدي از تحليل حساسيت براي روشهاي حل مسائل MADM ارائه مي شود كه با استفاده ازآن ميتوان ميزان تغييرات بوجود آمده در نتيجه حل مدل تصميم گيري را با توجه به تغييرات ايجاد شده در مقدار وزن يك شاخص را بدست آورد.اين نوع از تحليل حساسيت در مورد دو روش SAW و TOPSIS از روشهاي حل مسائل MADM بررسي شده است و روابط مربوط به آن بدست آمده است.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر